De kredietwaardigheid van Frankrijk is opnieuw verlaagd, dit keer door kredietbeoordelaar S&P. Eerder dit jaar deed Fitch dat al, maar het opvallende is de timing: S&P heeft de verlaging vervroegd doorgevoerd. Voor beleggers is dat een stevig signaal en een serieuze waarschuwing richting Parijs.
Waarom dit nieuws ertoe doet
Kredietbeoordelaars zoals S&P, Moody’s en Fitch beoordelen hoe betrouwbaar landen zijn bij het terugbetalen van schulden. Hoe lager die beoordeling, hoe meer rente een land moet betalen om geld te lenen. Wanneer een groot land als Frankrijk een verlaging krijgt, kijken beleggers wereldwijd mee. Econoom Han de Jong van BNR noemt de timing “ongebruikelijk”. De beoordeling stond pas voor eind november gepland. Dat S&P niet wacht, betekent dat men de situatie in Frankrijk te urgent vindt om zes weken te laten liggen. Een ‘motie van wantrouwen’, aldus De Jong.
Franse overheidsfinanciën staan onder druk
Frankrijk kampt al jaren met hoge schulden en een fors begrotingstekort. De cijfers zijn zorgwekkend:
* Staatsschuld: ruim 110% van het BBP (toegestane EU-grens is 60%)
* Begrotingstekort: ongeveer 5%, terwijl maximaal 3% is toegestaan
Een groot deel van deze druk komt door de pensioenkosten. Waar in Nederland ongeveer 10% van de overheidsuitgaven naar pensioenen gaat, is dat in Frankrijk maar liefst 25%.
Lage pensioenleeftijd en omslagstelsel
De financiële problemen hangen nauw samen met de lage pensioenleeftijd en de manier waarop het Franse pensioenstelsel is ingericht:
* Pensioenleeftijd: 62 jaar (in Nederland 67 jaar en stijgend).
* President Macron wilde de leeftijd verhogen naar 64 jaar, maar politieke onrust zorgde voor uitstel tot na 2027.
* Stelsel: Frankrijk heeft een omslagstelsel, waarbij werkenden premie betalen die direct wordt gebruikt voor de huidige gepensioneerden.
In Nederland is dat anders: naast AOW (ook omslagstelsel) zijn er pensioenfondsen die zelf beleggen en niet afhankelijk zijn van de overheid. Daardoor heeft Nederland meer financiële buffers opgebouwd, terwijl Frankrijk kwetsbaarder is.
Wat dit betekent voor Nederlandse beleggers
Hoewel dit op het eerste gezicht een Frans probleem lijkt, is Nederland niet immuun. Nederlandse pensioenfondsen beleggen onder meer in Franse staatsobligaties. Dat betekent dat een hogere rente of afnemend vertrouwen in Franse overheidsfinanciën ook gevolgen kan hebben voor Nederlandse pensioenvermogens. Daar komt bij dat Frankrijk een van de grootste economieën van de eurozone is.
Problemen in Frankrijk kunnen:
* leiden tot hogere rentes in de hele eurozone,
* druk zetten op de waarde van de euro,
* en volatiliteit op financiële markten vergroten.
Tips voor HCC-leden
1. Volg renteontwikkelingen in Frankrijk en de EU. Hogere Franse rentes kunnen ook Nederlandse obligatiebeleggingen beïnvloeden.
2 Let op valutabewegingen. Problemen in Frankrijk kunnen de euro verzwakken ten opzichte van andere valuta.
3. Denk aan spreiding. Wie (indirect) via pensioenfondsen of ETF’s in staatsobligaties belegt, belegt ook deels in Frankrijk.
4. Blijf alert bij rentegevoelige beleggingen. Een oplopende rente heeft gevolgen voor obligatiekoersen én voor aandelenmarkten, zeker bij bedrijven met hoge schulden.
Context: Frankrijk binnen de eurozone
Frankrijk is de op één na grootste economie in de eurozone en speelt een cruciale rol in het Europese financiële stelsel. Kredietverlagingen van een land van dit formaat hebben vaak gevolgen buiten de landsgrenzen:
* De Europese Centrale Bank kan onder druk komen om beleid aan te passen.
* Beleggers kunnen renteverschillen tussen lidstaten scherper inprijzen.
* Politieke spanning over begrotingsdiscipline binnen de EU kan toenemen.
Tot slot
De verlaging van de Franse kredietwaardigheid is niet onverwacht, maar de timing ervan onderstreept hoe serieus S&P de situatie inschat. Voor beleggers is dit een herinnering dat staatsobligaties van grote Europese landen niet zonder risico zijn.
Disclaimer: Dit artikel is informatief en bedoeld voor leden van HCC!beleggen. Het vormt geen individueel beleggingsadvies. Beleggen brengt risico’s met zich mee; resultaten uit het verleden bieden geen garantie voor de toekomst.
